60824

Łatwo rozpoznawalna na całym świecie przywrócenie McDonalda – tu w Sankt Petersburgu w Rosji

Makdonaldyzacja – sprawa sądowa stopniowego upowszechniania się zasad działania znanych z barów szybkiej obsługi (uosabianych przez internet McDonald’s) we wszystkich dziedzinach życia społecznego w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.

Tematem mcdonaldyzacji zainteresował się George Ritzer aktualnie w latach 60. XX wieku. Mara makdonaldyzacji, powiązane z procesem globalizacji, żwawo rozpowszechniło się w większości krajów. Mcdonaldyzację poprzedziła racjonalizacja i organizacja biurokratyczna. George Ritzer zetknął się z tym elementem kulturowym w 1959, dostrzegł ów organizm i zaczął doszukiwać się podobnych reguł w innych miejscach, np. na placu zabaw, w szpitalu, przychodni. Stwierdził, iż macdonaldyzacja nie jest nowym zjawiskiem, tymczasem stanowi rozbudowa racjonalizacji, a iż systemy racjonalne zaczęły zdominować i nie ma od nich ucieczki, tzw.”żelazna klatka”. Założenie makdonaldyzacji została sformułowana przez Ritzer’a w 1983 w książce pt. “Makdonaldyzacja społeczeństwa”. Literat uważał, iż duch to dotyczy razem, zarówno życia codziennego, politycznego, gdy i kościoła.

Wpływ na szerokie przyjęcie tego systemu wywarł między innymi faktor oszczędny, alias wielomilionowe zyski. Na początku makdonaldyzacja miała odnosić się pewnego rodzaju amerykanizacji. Z mcdonaldyzacją wiąże się obecność domów handlowych, tzw. “długie ręce mcdonaldyzacji”. Organizm zmakdonaldyzowanego funkcjonowania gastronomicznego puder traktować małych zamiast i obrzeży w miejsce, nie pył być nastawiony do elit, jednakże przed chwilą do mas. Ustrój mcdonaldyzacji jest systemem ogromnie profesjonalnym. W latach 60. stworzono ustrój leczniczy, tzw.mclekarza.

Spis treści

• 1 Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji
• 2 Zalety i wady systemu
• 3 Przyczyny Makdonaldyzacji
• 4 Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja
• 5 Elementy Mcdonaldyzacji
• 6
• 7 Zobacz też
• 8 Linki zewnętrzne

//

Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji

Standardowe jadłospis w restauracji McDonalda dostępne na całym świecie

Globalizacja – japoński Big Mac

• Kalkulacyjność (kwantytatywność) – liczą się cechy kwantytatywne (wartość, forma, kwota czasu potrzebna na uprawianie usługi), całość zostaje przeliczone. Liczba staje się równoważna jakości, alias dobre jest to co dostajemy w dużej ilości i żwawo. Wiąże się to ze starą zasadą psychologiczną, która mówi, iż kiedy ociupinę dostajemy za bezskutecznie to jest to dobre; następuje pokusa nazwami tj. “podwójne”, “potrójne” czy też za tę samą cenę dostajemy więcej. W systemie ekonomicznym inwestorowi musi się to aczkolwiek opłacać. W funkcjonowaniu jednostki kładzie się ścisk na kiedy najszybsze wykonywanie czynności i biegłość. Od pracowników żąda się trzech cech:
  • pracować szybko
  • pracować sprawnie
  • za niskie pieniądze

Wszystko jest wyliczone i ustalone, a zatrudniony nie ma obowiązek za mnogość sądzić (frapować się).

• Efektywność – to optymalna (szybka) podejście przejścia z jednego punktu do następnego, np. McDrive, dokąd nie liczy się uczestnik dopiero co rzecz sprawy a pracobiorca. Człowiek jest pracobiorca przez niejaki układ, a postać podmiotu jest wyznaczana efektywnością jego pracy. Ważny jest w tym miejscu ustrój uregulowań formalnych i prawnych. Wysoką skuteczność uzyskuje się na skroś posłuszeństwo tychże uregulowań. Jest to organizm z góry zorganizowany, a zespół traci swoją podmiotowość. Dotyczy to nie dopiero co klientów, tymczasem dodatkowo pracowników.
• Przewidywalność – pełnia jest przewidywalne. Wzdłuż i wszerz i wiecznie za te same finanse dostaniemy ów tenże ekwipunek i usługę, bez względu od godziny, azali miejsca geograficznego. W tym systemie nie jest pożądany kod komputerowy lingwistyczny, wzdłuż i wszerz się w tej kwestii porozumiemy. Ma być on na rzecz nas krzepiący, zasiedlać trwałość. Z punktu widzenia kulturowego jest to niemniej jednak nader niebezpieczne, gdyż człowiek nie zastanawia się ponad czymś w następstwie tego, iż nie musi, bo wsio będzie każdorazowo takie same. Ustrój socjalny również ma być niezachwiany i dający się przewidzieć, kojący (pustka się nie być może przekształcić), ma być tzw. kulturowa myślenie – glob bez niespodzianek. Nasze behawior w charakterze podmiotu także staje się przewidywalne, wobec tego bez trudności jest dozwolone rozpocząć nami fałszować. Charakterystyczna cechą jest to, iż jest to układ zmechanizowany i jesteśmy bez ustanku kontrolowani, obserwuje nas nauki techniczne, organizm. My musimy działać zgodnie z odgórnymi oczekiwaniami. Świat socjalny bazujący jest na przewidywalnych interakcjach międzyludzkich.
• Możliwość manipulacji - właściwość ta wynika z pozostałych. Aktywność ludzkie zastąpiono pewną technologią. Człowiek z podmiotu staje się wykonawcą przedmiotu. Nie jest to obsługiwanie zgoła – manipuluje się drogą okrężną, pośrednią. Taki tenże sam układ działa np. w urzędach, dokąd przekazuje się nam, że jesteśmy w tamtym miejscu mile widziani, atoli równolegle oczekuje się, iż żwawo załatwimy swoją sprawę i zwolnimy obszar na rzecz innych. Wypełniamy czynności podstawowe, bez rozszerzania, właśnie to czego się od nas wymaga, dlatego że całokształt jest wyliczone i szycha pilnuje dyscypliny (nie możemy funkcjonować za żwawo ani za jest dozwolone, sami nie mamy rozstrzygać o swoich czynnościach, dopiero co kończyć to, co fisza nuże opracował). Zasoby siły roboczej tu mają być niesłychanie przeciętni, a nie wykształceni, bo mogliby począć czegoś nie obyć się, a mają system prawny przeprowadzać swoje obowiązki podług ustalonej kolejności i w odpowiednich ilościach.

Zalety i wady systemu

24-godzinna ekonomia

Zalety makdonaldyzacji:

• dostępność towarów i usług (obszar kulturowy konsumpcyjna) – gama towarów i usług jest osiągalny większej liczbie ludzi, przypadkiem w tamtym miejscu wsiąść ktokolwiek, nie dopiero co urzędnik elity
• człowiek nie całkiem “w tej chwili przypuszczalnie zaspokajać” swoje zachcianki i pilne potrzeby, o każdej porze dnia i nocy (gospodarka 24-godzinna przez 7 dni w tygodniu i 365 dni w roku)
• jednostkę, każdego człowieka traktuje się jednakowo bez względu na rasę, płeć, nierozłączność społeczną
• możliwość łatwego porównywania gildia i cen towarów przez klientów w konkurencyjnych firmach
• przewidywalność – bezpieczeństwo i równowaga systemu działa uspokajająco na społeczeństwo
• człowiek być może wykonywać trochę, co przedtem nie byłoby do pomyślenia, np. z ośrodka pomocy przypadkiem zaczerpnąć kasa i nabyć sobie np. chleb
• zatrudnianie pracowników o typowych kwalifikacjach wskutek czemu (?) łatwiej rozpowszechniają się nowości technologiczne i organizacyjne
• wytwory jednej kultury swobodnie przenikają do drugiej

Wady makdonaldyzacji:

Taśma z posiłkami – widok ogólny

• ujednolicona postać towarów i usług, np. w supermarketach – możność wyboru tańszych odpowiedników, ręce do pracy kupują to na co w życiu nie mogliby sobie dopuścić – masowa spożycie zamienników promocyjnych
• sposób spędzania czasu wolnego – ongiś era wakujący mieli przed chwilą bogaci, a więc co zgodność z rzeczywistością odjechać przypadkiem ktokolwiek, atoli równolegle zasoby ludzkie czynni zawodowo pracują dłużej, w takim przypadku mają mniej wolnego czasu, choć równocześnie więcej środków i dyspozycja jego wypełnienia, co prowadzi do procesu standaryzacji i masowości spędzania przez ludzi czasu wolnego (podczas gdy, dokąd a żwawo i skutecznie odpocząć)
• pozorne funkcjonowanie uspokajające – ludziom wydaje się, iż mają zapewnione bezpieczeństwo
• ujednolicanie otoczenia – nie przed chwilą ludzi zaczyna odnosić się się równie (bez względu na nierozłączność do rasy, klasy azali płci), aliści również otoczenie naturalne; organizm traktuje wg założonych standardów (nie liczy się co w tamtym miejscu jest, niemniej jednak by spełniło normy, np. odpowiednia średnica ziemniaka azali jajka)

Posiłki na taśmie produkcyjnej

• dehumanizacja społeczeństwa – człowiek taktowany jest gdy ładunek na taśmie montażowej, nie dochodzi do interakcji, bo nie są one potrzebne, człowiek ma przeprowadzać pewne czynności gdy automat: sprawnie i żwawo; czynności są krańcowo wyliczone owszem, iż potrzebna jest nuże przed chwilą posłuszeństwo dyscypliny, tak aby wykonywane było to, co zostało zaprogramowane i wyliczone; człowiek pracuje dłużej, wobec tego będzie proszek mniej czasu na korzystanie z tych towarów
• system ów wpływa niekorzystnie na entourage naturalne – jest zwrócony na nadzwyczaj intensywne obróbka zasobów powodujące znaczącą ingerencję w ekosystem
• dehumanizacja jednostki – zespół nie ma znaczenia, liczy się tzw. “panek masowy”
• liczy się wolumen w pobliżu akceptowalnym poziomie jakości, w danej kategorii cenowej
• nie liczy się mądrość, właśnie sprawność

Wada i zaleta:

• wytwory kulturowe przenikają się swobodnie nawzajem.

Przyczyny Makdonaldyzacji

Przewidywalność zachowań pracowników i klientów i efektywna obsługa w McDrive

• Pojęcie biurokracji (Maxa Webera) – to zakrojona na szeroką skalę zrzeszenie z hierarchicznie podporządkowanymi sobie elementami. Działa się w tamtym miejscu precyzyjnie określonym sposobem, opartym na przepisach (przewidywalne działalność ludzi, dlatego że pracują wobec nadzorem i podług sformalizowanych ustaleń). Jest to pewna konstrukcja formalna, jakiś matka mcdonaldyzacji, jako że zakłada skuteczność działania, liczy się obowiązek cząstkowe, a nie człowiek, placówka wykonuje te zadania przeważnie zgodnie z instrukcją, w dokładnie określonej kolejności.
• Ważnym elementem jest racjonalizacja – wszelkie prawa, prawo mówiące podczas gdy wynaleźć rozumny wyjście postępowania, optymalne środki do osiągnięcia konkretnego celu (ręce do pracy otrzymują pewne odkryte mechanizmy-algorytmy postępowania, których nie muszą rozglądać się, a właśnie przeprowadzać aktualnie opracowane schematy).
• Każda organizacja biurokratyczna przypadkiem przeważyć do pewnych wypaczeń (dysfunkcji). Weber twierdził, iż jak urzędy będą racja sformalizowane, to prawdopodobnie pojawić się deprawacja. Zakładał podobnie subordynacja liczbom – pewnemu systemowi. Nazwał ów organizm “żelazną klatką racjonalności”, co miało znaczyć, iż organizm biurokratyczny nas zniewala, dehumanizuje, a obywatele staje się ogromnie przewidywalne, oraz człowiek nie będzie w stanie się przesunąć z wyjątkiem tę klatkę.
• System Holokaustu – jest przykładem skrajnej racjonalizacji biurokratycznej i mcdonaldyzacji przekroczonej do granic siła. Do Holokaustu doszło, kiedy zostaliśmy do tego przygotowani strukturalnie i organizacyjnie (”zieleniec jest niesamowity, jak likwidujemy chwasty”). Liczył się w tamtym czasie sprawny maszyneria unicestwiania i kalkulacyjność (jak bardzo wolno i w jakim czasie zniszczyć).
• Ritzer prorokował, iż taki “układ Holokaustu” prawdopodobnie się coraz niegdyś w społeczeństwie ponowić, iż nie było to wizja jednolite.

Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja

Szybka obsługa i sposobność łatwego porównywania cen podobnych produktów w firmach konkurencyjnych

• Najbardziej efektywna budowa organizacyjna, np. stanowisko finansowy, to taka, która ma być najlepsza ze wszystkich – najszybsza. Oficjel ustawiony jest na podczas gdy najszybsze obsłużenie petenta, zaś nie jest kładziony napór na jakość.
• Kalkulacyjność w racjonalizacji i biurokratyzacji – kładzie się ucisk na przeliczenie w sumie co jest dozwolone, iżby skuteczność wszelkich czynności przynieść do liczb, tzw. “biurokratyczna tasiemka produkcyjna”. Oddział ma przeprowadzać swoje aktywność bez względu który będzie wynik. Nie liczy się forma, atoli liczba. W tej krokowości pewnie jaki pracuje fałszywie, jakkolwiek nie ma czegoś takiego kiedy uprawianie jakościowe – “dehumanizacja rozliczalności pracy”.
• Zachowanie ma być przewidywalne. Przewidywalność to wynik racjonalności i biurokratyzacji, przypadek przewidywania behawior jednostki (chyba że zachowania są inne to od razu są wyłapywane).
• Manipulowanie – organizacja biurokratyczna panuje ponad ludźmi stosując technologie, które nie wymagają udziału człowieka. Świat biurokratyzowany to glob uprzedmiotowiony, placówka traci swoją podmiotowość. Aktywność jednostki staje się automatyczne, człowiek jest machiną, jest czemuś przypisany, np. instytucji, urzędowi, czemuś co jest przyzwoicie zorganizowane i nieomal steruje działaniem jednostki. Oddział nie szuka innego sposobu działania, bo sugeruje się jej, iż ów rozwiązanie jest pierwszy. Organizm ów produkuje ludzi, którzy zaczynają napełniać funkcje automatu.

Wg Webera formalna racjonalność to nieracjonalna racjonalność, to układ, jaki dehumanizuje człowieka (nadawcę i odbiorcę, pracownika i petenta). Zmakdonaldyzowana obszar kulturowy masowa doprowadziła do odczłowieczenia człowieka. Niedorzeczny racjonalizm to “żelazna klatka”. Mieszkańcy wtacza się w nieco, z czego nie ma wyjścia. Weber stworzył tzw. ramy instytucjonalne.

Elementy Mcdonaldyzacji

George Ritzer i Zygmunt Bauman powiedzieli, iż zagłada to przypadek współczesnej racjonalności biurokratycznej i pokłosie współczesnej cywilizacji. Racjonalność świata stworzyła maleńko, co stało się takim wynaturzeniem. Holokaust proszek wszelkie cechy racjonalizacji inaczej makdonaldyzacji. Już sam człowiek stworzył sobie układ, z którym stał się z technicyzowany. Holokaust proch być efektywnym mechanizmem unicestwiania ludzi i pono charakteryzował się kalkulacyjnością – przeliczano, do tego stopnia osób należało spaprać. Cechą holocaustu była ponadto przewidywalność, skończony sprawa sądowa puder twarz taśmy montażowej – przyjeżdżające i odjeżdżające wagony i samochody. Nielogiczny racjonalizm przekroczył najśmielsze wyobrażenia. Nałogowiec od pewnej struktury biurokratycznej. Zagłada przypadkiem się w dziejach współczesnej kultury (wobec pewnymi względami) powtórzyć.

Galeria Krakowska – środek główny punkt handlowego

W 1916 pojawiło się pierwsze danie główny punkt handlowe, niezadaszone, a w 1956 powstało w Minnesocie zadaszone główny punkt handlowe. Główny punkt handlowe to obszar, do którego wolno stosować 4 wyznaczniki makdonaldyzacji: skuteczność, przewidywalność, kalkulacyjność i manipulacyjność. Prócz tego tego, iż jest miejscem handlowym, stało się oraz miejscem spacerów, spotkań, itp. Rozbiór koncernu Forda doprowadziła do stwierdzenia, iż obecnie zakład przemysłowy taśmowy jest zmakdonaldyzowany, to tasiemka montażowa, niedaleko której pracują robotnicy-roboty. Ta taśmowość jest doskonale zorganizowana. Sznurek montażowa jest przykładem racjonalności formalnej. Zatrudnienie człowieka ma być pracą efektywną, skutkiem tego podejście na wysoką klasę pracowników szybkich i niewykwalifikowanych, którzy montują, ktokolwiek robi trochę przewidywalnego. Przewidywalność to układ bez trudu sprawdzalny. Mechaniczne wykonywanie pewnych czynności. Człowiek podrzędny taśmie montażowej, maksymalnie manipulowany, jaki skazany jest do wykonywania przewidywalnych ograniczonych działań. Wąskie specjalizacje ludzkie alias zmuszanie człowieka do rutynowego powtarzania czynności. Tasiemka jest przykładem dehumanizacji, tu liczy się biegłość i szybkie wykonywanie danej czynności.

• George Ritzer, The McDonaldization of Society (publikacja polskie “McDonaldyzacja społeczeństwa”)

Zobacz też

• Mcpraca

Linki zewnętrzne

• Czy “złote łuki” opanują świat

Ten paragraf wymaga umieszczenia w odpowiedniej kategorii.
Więcej informacji o kategoriach znajduje się na stronie Wikipedia:

Bernard Sikora (de Sikory) herbu Lis (znak szlachecki)

Szlachcic mazowiecki. W roku 1494 zniszczył namiot księcia Konrad III Purpurowy, kędyś w okolicy Raciąża, podczas gdy ów wyruszył pochwycić ziemię Płocką. Został za to zmuszony na odsiadywanie kary wieży. Uwolniony z niej za poręką ojca Stanisława Sikory. Bodajże adept króla Jan Olbracht, sympatyk włączenia Płocka do Korony Polskiej.

Brak więcej informacji o jego losach.

Przypisy

F. Papee „Jan Olbracht” s. 92 (oparte o księgę płocką wieczystej ziemskiej relacji wyroków II f. 193, wśród aktów raciąskich. Oficjalna informacja A. Wolfa).

Orlik 2012 – oprogramowanie rządowy ustawiony przede wszystkim do dzieci i młodzieży, mający na celu wybudowanie boisk w każdej gminie do 2012 roku. Ogłosił go w expose prezes rady ministrów Donald Tusk.

Wybudowanie każdego boiska ma się zatkać w 1 mln zł netto. Jedną trzecią kosztów budowy wierzch wspólnota, a resztę dokłada ranga i samorząd wojewódzki. Na boisku (30×62 metry) ze sztucznym oświetleniem i budynkiem sanitarnym jest dozwolone rżnąć w piłkę nożną, ręczną, koszykówkę i siatkówkę.

16 listopada 2008 r. oddano 100. „Orlika”, miało to obszar w Koszalinie. Program jest następujący:

• do końca 2008 - 500 boisk,
• do końca 2009 - 1000 boisk.

Przypisy

1. ↑ Tomasz Cylka, Orlik w Wielkopolsce ląduje z opóźnieniem. Opinia Wielkopolski. 24 września 2008. Dojście: 16 listopada 2008.

Culture jamming (polskie odpowiedniki to „zagłuszanie fal kultury” azaliż “zagłuszanie kultury”) – indywidualistyczna wygląd odwrotu od wszelkich form mentalności stadnej – włączając w to wszelkie ruchy kulturowe, polityczne azaliż społeczne. Z definicji culture jamming nie jest wtedy traktowane w charakterze ożywienie. Widmo culture jamming z trudem zdefiniowiać zarówno w odniesieniu do jakiegoś specyficznego politycznego stanowiska azaliż przekazu, kiedy i w odniesieniu do stanowiska azaliż przekazu kulturowego. Za społeczny wątek łączący różnorodne zjawiska culture jamming zaaprobować wolno ochota wyśmiania azali zażartowania z homogenicznej natury kultury popularnej, często z użyciem niekonwencjonalnych form komunikacji azaliż interwencji w publiczne wydarzenia zaś w zaaprobowany mowa (geurilla communication).

Culture jamming prawdopodobnie być zdefiniowane ja poruszenie artystyczny, wszelako również taka określenie nie obejmuje całego wachlarz działań określanym tym terminem. Culture jamming charakteryzowane jest często w charakterze jakość działalności publicznej będącej w opozycji do komercjalizmu a wszelkiej idei kreowania kultury korporacyjnej . Powyższa określenie jest chociaż również za wąska, żeby ogarnąć wszystkie działania określane jak culture jamming (określenie ta z większym natężeniem pasuje do zjawiska określanego w charakterze subvertizing).

Culture jamming czasami wymaga transformacji mass mediów, żeby ich własnymi środkami komunikacji w kpiący ewentualnie groteskowy droga skomentować droga ich działania.

Do celów culture jammingu przelecieć można:

• “Dobry radość” (i zachęcanie do tego innych) kosztem dominujących nurtów społecznych – zdaniem culture jammerów wielu z ich dostawców bierze siebie za na serio. Chociażby sami culture jammerzy mogą się stać ofiarą „zakłócania”, chyba że ich działania stają się równie ziinstytucjonalizowane i pozbawione humoru gdy oryginalne obiekty zainteresowania culture jammingu.
• Rozbudzenie poczucia fascynacji najbliższym środowiskiem życia zainspirowane przez zamierzoną niejasność technik culture jammingu, które w założeniu mają podsycać biegłość do samorefleksji i niezależnego myślenia.
• Ukazywać sprzeczności między wizerunkami ikonicznymi, praktykami czy też postawami, a realiami lub postrzeganym w charakterze przeczący aspektem danego przedmiotu, kto stanowi cel zakłócania. Działania takie wykonywane są często w sferze symbolicznej, na skutek „przechwytywaniu” („detournement”) elementów popularnej ikonografii.

„Przechwytywanie” funkcjonuje tu jak nauka zawodu determinujący artystyczne, ewentualnie społeczne aktywność w którym wykorzystuje się te same środki, fragmenty lub elementy ikonografii przedmiotu, dzieła sztuki, by uformować nowe utwór artystyczny, rzecz, którego sygnowanie często stoi w opozycji do znaczenia oryginału. Terminu „przechwytywanie” w podobnym znaczeniu używali członkowie Międzynarodówki Sytuacjonistycznej. Guy Debord, kto nazywał “przechwytywanie” „płynnym językiem ideologii” racja pisał o tej praktyce: „Przechwytywanie to kontrast cytowania, powoływania się na naukowy uważanie, jaki ulega nieuchronnie zafałszowaniu z chwilą, jak przekształca sie w cudzysłów: część wyjęty z kontekstu, unieruchowmiony, odosobniony od swej epoki – globalnego układu odniesienia – i od konkretnego stanowiska, trafnego bądź błędnego, jakie zajmował względem tego odniesienia. (…) Przejawia się w komunikacji świadomej tego, iż sama w sobie nie zawiera żadnej gwarancji, głównie ostatecznej.”

• Prowokowanie do zaangażowania obywatelskiego i nawiązywania więzi społecznych.

Intecje culture jammerów jest dozwolone odróżnić (choć od czasu do czasu intencje się pokrywają) od artystycznego przywłaszczenia (które odbywa się na rzecz celów ściśle artystycznych) zaś od wandalizmu (w przypadku, którego głównym zamiarem jest destrukcja), choć efekty działań wszystkich trzech aktywności są często trudne do odróżnienia. Niektóre prace street artowe albo inne działania jest dozwolone przelecieć do dwóch, a co więcej trzech z powyższych kategorii.

Spis “zagłuszających” polskich artystów i grup artystycznych

• Kolektyw Pif-paf
• Radykalna Impreza Twórcza

Przypisy

1. ↑
2. ↑ Guy Debord Społeczeństwo spektaklu, tłumaczył Mateusz Kwaterko, PIW, Stolica Polski 2006.

Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh czy też fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach oraz fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Gatunek stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano nad 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich powyżej 2000.

Spis treści

• 1 Konstrukcja
• 2 Etymologia
• 3 Datowanie
• 4 Przeznaczenie
• 5 Przypisy

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (przeważnie ok. 20-50cm, mimo to bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami tudzież sadzami. W obrębie “podkowy” z reguły znajduje się płytka przepaść. Niekiedy w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne resztki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

• kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
• paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
• “pojemnika”, wyłożonego drewnem bądź kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się tlenek wodoru do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, iż mnogość z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, i fiadh jest przymiotnikiem od słowa “łania” czy też “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że gros z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje nieco teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się ponadto, że nagrzana tlenek wodoru mogła posługiwać do kąpieli, prania ubrań ewentualnie w czasie procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również podawać w charakterze gatunek sauny. Niewykluczone, iż fulachtaí fia mogły dopełniać wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą niby fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano zawiesina do oddzielnych naczyń, dodając zakwas zaś zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
5. ↑ Duplikat artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.